«نود اقتصادی»: حدود سه ماه قبل بود که به دنبال التهابات شدید در بازار ارز در هفته‌های نخست سال 97، معاون اول رئیس جمهور شخصا به این بازار مهم ورود کرد، تا ارزی تحت عنوان دلار 4200 تومانی وارد ادبیات اقتصادی کشور کند.

مدیریت بازار ارز تقریبا از نیمه دوم سال 96 از دست دولتمردان تدبیر و امید خارج شده بود و روند رو به افزایش آن هر لحظه تهدیدی برای اقتصاد کشور به شمار می‌رفت. اسفند ماه سال گذشته بانک مرکزی سعی کرد با طرح اوراق قرضه و تغییر در نرخ سود بانکی بازار ارز را کمی آرام کند. البته در این هدف هم تا حدی موفق ظاهر شدند و دلار با قیمتی نزدیک به 5800 تومان در بازار آزاد به روند خود در سال 96 پایان داد. ولی از اولین روزهای کاری سال 97 قیمت ارز به شدت بالا رفت و تا هفته سوم فروردین ماه به نزدیک 7000 تومان رسید.

در این هنگام ناگهان یک تصمیم خلق الساعه از سوی اسحاق جهانگیری در مورد بازار ارز اعلام شد که کسی توقع شنیدن آن را از سوی معاون اول دولتی که خود را حامی بازار آزاد می‌دانست، نداشت. اسحاق جهانگیری با قرار گرفتن در مقابل دوربین‌های تلویزیونی رسما اعلام کرد که دولت فقط دلار با نرخ 4200 تومانی را به رسمیت می‌شناسد و باقی نرخها از نظر دولت قاچاق است. جهانگیری مدعی شد که دولت توانایی تامین تمام نیازهای ارزی کشور را با این دلار دارد.

جالب اینجاست که ولی الله سیف و مسعود کرباسیان رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد دولت حسن روحانی با وجود این که به عنوان متولیان بازار ارز شناخته می‌شوند حاضر نشدند که خودشان این خبر را اعلام کنند تا دلار 4200 تومانی در محافل اقتصادی کشور به عنوان دلار جهانگیری شناخته شود و از فردای این روز شوخی‌های مختلفی در فضای مجازی با آن صورت گیرد.

بعدها کامران ندری یکی از مدیران پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی فاش کرد که دلار 4200 تومانی تصمیم بانک مرکزی نبوده و کارشناسان مهم ترین نهاد پولی کشور با اعلام این نرخ از سوی معاون اول دولت تدبیر و امید مخالف بودند.

با این وجود دلار 4200 تومانی دوام زیادی هم نداشت و بعد از گذشت نزدیک به یک ماه رسما به 4208 هم رسید. در بازار غیر رسمی هم دلار 4200 تومانی عملا پیدا نمی‌شد و با توجه به تخصیص این ارز تنها به بعضی از شرکتها و اشخاص، اکثر مردم برای تامین ارز مورد نیازشان مجبور به تن دادن به نرخهای 7000 تومانی و حتی 8000 تومانی در بازار بودند.  

اما با وجود انتقادات از عدم تخصیص دلار 4200 تومانی وارد کنندگان کالاهای اساسی و مواردی مانند ارز دانشجویی، مسئولان دولت آمار بسیار تکان دهنده‌ای از تخصیص دلار محبوب معاون اول رئیس جمهور برای واردات کالا منتشر کردند. بنابر اظهارات محمد باقر نوبخت سخنگوی دولت تدبیر و امید از 21 فروردین ماه تا 27 خرداد ماه امسال 8 میلیارد و 720 میلیون دلار ارز 4200 تومانی در اختیار متقاضیان قرار داده است.  یعنی چیزی نزدیک به 37 هزار میلیارد تومان "دلار" بین وارد کنندگان توزیع شده است. با توجه به این که اغلب وارد کنندگان قیمت کالای خود را با دلار بازار آزاد یعنی ارز 8000 تومانی محاسبه کرده‌اند، بنابراین ارزش کالاها در بازار آزاد به 70 هزار میلیارد تومان رسیده است. بنابراین وارد کنندگان با رانتی که ناشی از دلار 4200 تومانی توزیع شده، چیزی نزدیک به 33 هزار میلیارد تومان سود خالص بردند، که این سود از ذخایر ارزی کشور هزینه شد.

بنابراین باید گفت اسحاق جهانگیری با اعلام دلار 4200 تومانی نه تنها مشکل بازار ارز را حل نکرد بلکه رانت بی‌سابقه 33 هزار میلیارد تومانی را برای اقتصاد کشور توزیع کرد که معلوم نیست با توجه به روند رو به رشد واردات، توزیع رانت با دلار 4200 تومانی و کاهش ذخایر ارزی کشور تا چه زمانی ادامه پیدا کند.