«نود اقتصادی»:با توجه به اعلام آمادگی بورس انرژی برای عرضه سوم نفت و استقبال شرکت‌های خصوصی داخلی و خارجی در عرضه آزمایشی به نظر میرسد دلیل توقف عرضه نفت در بورس هر چه است به اراده وزارت نفت ارتباط دارد. کارشناسان 3 دلیل برای عدم عرضه مجدد نفت در بورس را بیان میکنند

۱- انحصارطلبی شرکت ملی نفت: در حال حاضر تنها متولی صادرات نفت کشور مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت است. با عرضه نفت در بورس بستری برای ورود بخش خصوصی به بازار جهانی نفت فراهم می شود.

بدین صورت در کنار شرکت ملی نفت، خریداران داخلی و خارجی نیز میتوانند نفت ایران را از بورس خریداری کرده و صاحب نفت کشور شوند و برای فروش آن در بازار جهانی اقدام کنند. این اتفاق باعث میشود که انحصار شرکت ملی نفت در فروش نفت ایران شکسته شود و به طور طبیعی برخی امتیازات ایجاد شده ناشی از انحصار فروش نفت کشور از بین برود. بدین ترتیب شرکت ملی نفت و به خصوص امور بین‌الملل این شرکت که اتفاقاً مسئول پیگیری‌های عرضه نفت در بورس هستند نمیخواهند با اجرای این راهکار ضدتحریمی منافع خود را به خطر بیندازند.

۲- دلخوشی به معافیت‌های موقت آمریکا: بررسی تحولات عرضه نفت در بورس نشان میدهد که اجرای این راهکار ضدتحریمی پس از اعطای معافیت‌های ۶ ماهه آمریکا به برخی خریداران نفتی متوقف شده است. به نظر می رسد با اعطای معافیت‌های تقریباً یک میلیون بشکه‌ای به خریداران نفت ایران خیال وزارت نفت و شرکت ملی نفت از به صفر نرسیدن صادرات نفت ایران راحت شده و بدین صورت دیگر لزومی به عرضه نفت در بورس دیده نمی‌شود.

البته باید توجه داشت که این معافیت‌ها به صورت موقت داده شده و پس از ۶ ماه دوباره درباره‌ی میزان خرید نفت توسط مشتریان سنتی ایران تجدید نظر میشود و بسیار محتمل است که این یک میلیون بشکه نیز پس از ۶ ماه کاهش قابل ملاحظه‌ای به خود ببیند. به هر صورت به نظر میرسد که اعطای معافیت‌های آمریکا نیز یکی دیگر از دلایل عدم تداوم عرضه نفت در بورس بوده باشد.

۳- نبود متولی مشخص برای عملیاتی کردن این راهکار: کارشناسان معتقدند که ایجاد یک سازوکار مجزا در وزارت نفت برای پیگیری کارهای عرضه نفت در بورس ضروری است. در حال حاضر در وزارت نفت هیچ نهادی مسئولیت اجرای عرضه نفت در بورس را بر عهده ندارد و شرکت ملی نفت نیز که در عرضه قبلی پیگیری‌های اجرای این راهکارضدتحریمی را انجام داد اکنون مشغول استفاده از ظرفیت معافیت‌های داده شده است.

علاوه بر این تعارض منافع عنوان شده باعث شده است که این شرکت اراده‌ی چندانی هم برای عرضه نفت در بورس نداشته باشد. برخی منابع غیررسمی اعلام کرده‌اند که علیرغم آمادگی سازمان بورس انرژی و تقاضای شرکت‌های خصوصی برای خرید نفت ایران در بورس، اجرای این راهکار به دلیل عدم وجود متولی مشخص برای پیگیری آن متوقف شده است.